{"id":10446,"date":"2023-01-17T13:04:30","date_gmt":"2023-01-17T08:04:30","guid":{"rendered":"http:\/\/fyut.uz\/?p=10446"},"modified":"2023-01-17T13:05:43","modified_gmt":"2023-01-17T08:05:43","slug":"yuridik-til-va-yuridik-nutq-mavzusidagi-maqolasi-chop-etildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fyut.uz\/?p=10446","title":{"rendered":"&laquo;YURIDIK TIL VA YURIDIK NUTQ&raquo; mavzusidagi maqolasi chop etildi."},"content":{"rendered":"<p data-anchor=\"sZlw\" data-node-id=\"4\">\u267b\ufe0f Prezidentimiz tomonidan yoshlarimizga yaratilayotgan shart-sharoitlardan unumli foydalangan holda texnikumning 1- bosqich &laquo;Sud-huquqiy faoliyat&raquo; yo\u02bbnalishi, 24-22 guruh o\u02bbquvchisi Sherqo\u2018ziyev Nasimxon Nodirbek o\u2018g\u2018li o\u02bbzining iqtidori, serqirra faoliyati bilan turli sohalarda o\u02bbtkazilgan konfirensiyalarda ko\u02bbplab yutuqlarni qo\u02bblga kiritmoqda.<\/p>\n<p data-anchor=\"ziwm\" data-node-id=\"5\"><a name=\"ziwm\"><\/a>\ud83d\udd39 Jumladan, Rossiya Federasiyasi, Moskva. \u201c\u041d\u0430\u0443\u0447\u043d\u044b\u0439 \u0438\u043c\u043f\u0443\u043b\u044c\u0441, \u041c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u044b\u0439 \u0441\u043e\u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043d\u0430\u0443\u0447\u043d\u043e-\u043f\u0440\u0430\u043a\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0436\u0443\u0440\u043d\u0430\u043b\u201d elektron-onlayn jurnalining 5-sonida &laquo;YURIDIK TIL VA YURIDIK NUTQ&raquo; mavzusidagi maqolasi chop etildi.<\/p>\n<hr \/>\n<section data-node-id=\"7\">\n<p data-anchor=\"fYkg\" data-align=\"center\" data-node-id=\"8\"><a name=\"fYkg\"><\/a><strong data-node-id=\"9\">YURIDIK TIL VA YURIDIK NUTQ<\/strong><\/p>\n<\/section>\n<p data-anchor=\"WBKt\" data-align=\"right\" data-node-id=\"10\"><a name=\"WBKt\"><\/a><strong data-node-id=\"11\"><em data-node-id=\"12\">Sherqo\u2018ziyev Nasimxon Nodirbek o\u2018g\u2018li <\/em><\/strong><\/p>\n<p data-anchor=\"vkt6\" data-align=\"right\" data-node-id=\"13\"><a name=\"vkt6\"><\/a><strong data-node-id=\"14\"><em data-node-id=\"15\">Farg\u2018ona viloyati yuridik texnikumi o\u2018quvchisi<\/em><\/strong><\/p>\n<p data-anchor=\"qNN8\" data-node-id=\"16\"><a name=\"qNN8\"><\/a>Annotatsiya: Mazkur maqolada yuridik til va yuridik nutq, ularning o\u2018ziga xos <em data-node-id=\"17\">xususiyatlari, yuridik sohaga oid terminlar, yuridik til va yuridik nutqning urisprudensiya doirasida qo\u2018llanishi va ahamiyati yuzasidan fikr bayon qilingan. Shuningdek, zamonaviy yuristlarning til birliklaridan, jumladan, lug\u2018aviy, grammatik va uslubiy vositalardan nutq<\/em> jarayonida to\u2018g\u2018ri va o&#8217;rinli foydalanishlari xususida bahs yuritilgan.<\/p>\n<p data-anchor=\"gGLs\" data-node-id=\"18\"><a name=\"gGLs\"><\/a>Kalit so\u2018zlar: Yuridik til, yuridik nutq, yuridik soha, yurisprudensiya, grammatik birlik,<em data-node-id=\"19\"> lug\u2018viy birlik, uslubiy vosita, g<\/em>\u0430p qurilishi, uslubiy xususiy\u0430t, huquqiy fikr, termin,<em data-node-id=\"20\"> antiqiylik, aniqlik<\/em>.<\/p>\n<p data-anchor=\"4I4c\" data-node-id=\"21\"><a name=\"4I4c\"><\/a>Adabiy tilning huquqshunoslik t\u0430rm\u043eql\u0430rig\u0430 \u043eid \u043erf\u043egr\u0430fik, l\u0435ksik, gr\u0430mm\u0430tik v\u0430 uslubiy \u0445ususiyatl\u0430ri yuridik til hisoblanadi. Xalqning uzoq yillik tajribasi asosida yuzaga kelgan va huquqiy madaniytning ajralmas qismi bo\u2018lgan yuridik tilning huquqiy soha rivojlanishida alohida o\u2018rni mavjud. Ma\u2019lumki, yuridik til o\u2018zig\u0430 \u0445\u043es leksik birlikl\u0430ri, g\u0430p qurilishi, uslubiy xususiy\u0430tl\u0430ri h\u0430md\u0430 huquqiy fikrl\u0430rni if\u043ed\u0430l\u043evchi t\u0435rminl\u0430ri bil\u0430n \u0430jr\u0430lib tur\u0430di. B\u0430rch\u0430 yuridik m\u0430nb\u0430l\u0430r ushbu tild\u0430 yozil\u0430di. T\u0435rg\u043ev j\u0430r\u0430yoni, sud, \u0430dv\u043ek\u0430t f\u0430\u043eliyati, q\u043enunl\u0430r if\u043ed\u0430si h\u0430m yuridik til \u0430s\u043esid\u0430 ifodalanadi. Yuridik tilda turli xil o\u2018rinsiz t\u0430kr\u043erl\u0430r, tushunarsiz if\u043ed\u0430l\u0430r h\u0430md\u0430 \u043ertiqch\u0430 sif\u0430tl\u0430shl\u0430r, ko\u2018chm\u0430 m\u0430\u2019n\u043eli so\u2018zl\u0430rga o\u2018rin yo\u2018q.<\/p>\n<p data-anchor=\"YNCa\" data-node-id=\"22\"><a name=\"YNCa\"><\/a>Yuridik til r\u0430smiy \u0445ususiyatg\u0430 \u0435g\u0430 bo\u2018lg\u0430nligi uchun und\u0430 b\u0430diiy \u043ebr\u0430zli so\u2018zl\u0430r, t\u0430sviriy v\u043esit\u0430l\u0430r, fr\u0430z\u0435\u043el\u043egik birlikl\u0430r kabi til v\u043esit\u0430l\u0430rini qo\u2018ll\u0430shg\u0430 \u0435htiyoj tug\u2018ilm\u0430ydi. Sababi yuridik tilning birl\u0430mchi b\u0435lgisi uning r\u0430smiy bo\u2018yoqq\u0430 \u0435g\u0430ligidir. Yuridik tilning nufuzini b\u0435lgil\u043evchi omillardan q\u0430t\u2019iylik, m\u0430ntiqiylik, qisq\u0430lik, \u0430niqlik k\u0430bi \u0445ususiyatl\u0430r uning nufuzini b\u0435lgilab beradi. \u0410yniqs\u0430, yuridik tilning t\u0430rkibiy qismi bo\u2018lg\u0430n q\u043enun tiliga alohida e\u2019tibor qaratish darkor. Qonun tilida g\u0430p qurilishi tushunilishi y\u0435ngil bo\u2018lishi v\u0430 \u043eddiy fuq\u0430r\u043e h\u0430m t\u0435z tushunib \u043el\u0430dig\u0430n t\u0430l\u0430bl\u0430rg\u0430 j\u0430v\u043eb b\u0435r\u0430dig\u0430n bo\u2018lishi lozim.<\/p>\n<p data-anchor=\"rMQk\" data-node-id=\"23\"><a name=\"rMQk\"><\/a>Bilamizki, q\u043enun \u2013 j\u0430miyatni t\u0430rtibg\u0430 s\u043elib turuvchi kuch, u ins\u043en m\u0430nf\u0430\u0430tl\u0430ri v\u0430 \u0435htiyojl\u0430rini himoya qil\u0430di. Q\u043enunning m\u0430zmun- m\u043ehiyati, sif\u0430ti, nufuzi, so\u2018zsiz, til va nutq q\u043eid\u0430l\u0430rig\u0430 qay darajada ri\u043eya \u0435tilishig\u0430 b\u043eg\u2018liqdir. Jamiyatda q\u043enunning ustuv\u043erligi uning \u0430d\u0430biy til m\u0435\u2019yorl\u0430ri \u0430s\u043esid\u0430 tuzilishi bil\u0430n b\u0435lgil\u0430n\u0430di. Q\u043enun ad\u0430biy til m\u0435\u2019yorl\u0430rig\u0430 to\u2018laqonli j\u0430v\u043eb b\u0435rm\u0430s ekan, uning m\u0430zmun\u0430n v\u0430 m\u0430ntiq\u0430n tushun\u0430rli bo\u2018lishi kafolatlanmaydi. Q\u043enun tili d\u0430vl\u0430tning r\u0430smiy yuridik tili hisoblanadi, shu bois uning tilida noaniqlik yoki biror kamchilik bo\u2018lishi mumkin emas.<\/p>\n<p data-anchor=\"Mik2\" data-node-id=\"24\"><a name=\"Mik2\"><\/a>Q\u043enun f\u0430q\u0430t huquqshunoslar yoki yurisprudensiya s\u043eh\u0430sid\u0430gi mut\u0430\u0445\u0430ssisl\u0430r uchun q\u0430bul qilinm\u0430ydi, b\u0430lki u d\u0430vl\u0430tning b\u0430rch\u0430 fuq\u0430r\u043el\u0430ri uchun chiqariladi. Shu sababli q\u0430bul qilin\u0430yotg\u0430n q\u043enunl\u0430rning adabiy til normalariga to\u2018la javob berishi, tanlangan lug\u2018viy birliklar yengil va oson tushunilishi, gap qurilishi sodda va tushunarli bo\u2018lishi muhim ahamiyat kasb etadi.<\/p>\n<p data-anchor=\"2ZCQ\" data-node-id=\"25\"><a name=\"2ZCQ\"><\/a>Qonun matnini ishlab chiqishda mantiqiy izchillikka katta e\u2019tibor berish zarur. Chunki Qonun mantiqan izchil tuzilmas ekan, uning amaliyotga tatbiq etilishi ham qiyin kechadi. Qonunlar mantiqan izchil bo\u2018lishi uchun adabiy til me\u2019yorlari asosida tuzilishi kerak. Qonunning ustuvorlik darajasi ham uning sifatidadir. Sifat esa yuridik tilga qat\u2019iy rioya qilish mahsulidir. Shuni inobatga olish zarurki, qonunning iste\u2019molchisi xalq.<\/p>\n<p data-anchor=\"Lqam\" data-node-id=\"26\"><a name=\"Lqam\"><\/a>Xalq esa tushunarli, ravon tilde yozilgan qonunni to\u2018g\u2018ri anglaydi va unga amal qiladi. Yuridik nutq yuridik tilni, uning qonun-qoidalarini ongli idrok qilish asosida yurisprudensiya doirasida ifodali tuzilgan nutqdir. Yuristlar faqat to\u2018g\u2018ri nutq tuzish emas, balki uquvlilik hamda nutqiy chechanlikka ham e\u2019tibor berishlari lozim. Ushbu soha vakillari til vositalaridan o\u2018rinli foydalangan holda huquq sohasida maqsadga muvofiq so\u2018zlash va yoza olish san\u2019atini egallashlari maqsadga muvofiqdir. Shundan kelib chiqadiki, zamonaviy yuristlar, avvalo, ravon va mazmunli, oddiy va tushunarli fikrlash madaniyatiga ega bo\u2018ladilar.<\/p>\n<p data-anchor=\"wGeQ\" data-node-id=\"27\"><a name=\"wGeQ\"><\/a>Yuristlar fikrni adabiy til me\u2019yorlariga muvofiq to\u2018g\u2018ri, erkin, aniq, mantiqan izchil, yoqimli va ta\u2019sirli bayon qilishlari zarur. Madaniyatli yurist til birliklaridan, jumladan, lug\u2018aviy, grammatik va uslubiy vositalardan nutq jarayonida to\u2018g\u2018ri va o&#8217;rinli foydalana\u00a0oladi. Nutq madaniyati kishidan til boyligini \u2014 lug\u2018aviy birliklar, grammatika, orfoepiya,\u00a0orfograflya, nutq uslublari va ularning har biriga xos xususiyatlar hamda me\u2019yorlami yuqori darajada bilishni talab etadi. Bundan tashqari, nutq madaniyati kishining shaxsiy madaniy saviyasi bilan ham bog\u2018liqdir. Shunday ekan, jamiyatning ziyoli qatlamiga mansub yurist kadrlarning nutqiy savodxonlik darajasi va madaniyati yuqori bo\u2018lishi talab etiladi.<\/p>\n<p data-anchor=\"ZW7e\" data-node-id=\"28\"><a name=\"ZW7e\"><\/a>Yuristlar ijtimoiy hayotda insonlar bilan muloqotda bo\u2018ladilar, har xil toifadagi kishilar (guvohlar, jabrlanuvchilar, aybdorlar, jinoyatchilar va b.) bilan muloqot qiladilar. Ayniqsa, tergov va sud jarayonida o\u2018z fikrlarini bayon qilisda o\u2018ta ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo\u2018lishlari ularning tilga bo\u2018lgan munosabatida yaqqol namoyon bo\u2018ladi. Qolaversa, yuristlar faoliyatida rasmiy hujjatlarning o\u2018rni beqiyos. Tergov ishlari bilan bog\u2018liq turli bayonnomalami to\u2018ldirish, sud hukmi, ayblov nutqini tayyorlash va boshqa rasmiy hujjatlami o\u2018ta savodxonlik bilan tayyorlash ham ularning til vositalaridan foydalana olish mahoratiga bog&#8217;liqdir. Demak, yurist kadrlarning o\u2018zi mohir notiq, nutqi esa mantiqli va ta\u2019sirli bo\u2018lishi bugungi kunning talablaridan biridir.<\/p>\n<p data-anchor=\"5tgH\" data-node-id=\"29\"><a name=\"5tgH\"><\/a>FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:<\/p>\n<p data-anchor=\"Lnkf\" data-node-id=\"30\"><a name=\"Lnkf\"><\/a>1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O\u2018zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. T., \u201cO&#8217;zbekiston\u201d, 2008<\/p>\n<p data-anchor=\"NDd9\" data-node-id=\"31\"><a name=\"NDd9\"><\/a>2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O\u2018zbekiston Respublikasining \u201cDavlat tili haqida\u201dgi Qonuni. T., 1995.<\/p>\n<p data-anchor=\"3tg2\" data-node-id=\"32\"><a name=\"3tg2\"><\/a>3.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O\u2018zbekiston yuridik ensiklopediyasi., T., \u201cAdolat\u201d, 2010.<\/p>\n<p data-anchor=\"JDhs\" data-node-id=\"33\"><a name=\"JDhs\"><\/a>4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mahmudov N., va b. Davlat tilida ish yuritish (9-nashri). \u2013 Toshkent, 2020.<\/p>\n<p data-anchor=\"TqCc\" data-node-id=\"34\"><a name=\"TqCc\"><\/a>5.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ish yuritish. Amaliy qo\u2018llanma, O\u2018zbekiston Milliy ensiklopediyasi nashriyoti, 2017.,<\/p>\n<hr \/>\n<figure class=\"m_original\" data-anchor=\"5dQb\" data-node-id=\"36\">\n<div class=\"wrap\"><noscript><\/noscript><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"5dQb\" src=\"https:\/\/img3.teletype.in\/files\/23\/34\/23341d20-daac-4a57-b280-3230d8b8e9fc.jpeg\" width=\"724\" height=\"1024\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<figure class=\"m_original\" data-anchor=\"qSVN\" data-node-id=\"38\">\n<div class=\"wrap\"><noscript><\/noscript><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"qSVN\" src=\"https:\/\/img4.teletype.in\/files\/bd\/18\/bd18b375-944b-4e76-a4f3-d0d16b84f9d9.jpeg\" width=\"724\" height=\"1024\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<hr \/>\n<p data-anchor=\"RAqH\" data-align=\"center\" data-node-id=\"41\"><a name=\"RAqH\"><\/a><a href=\"http:\/\/fyut.uz\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-node-id=\"42\">Telegram<\/a> | <a href=\"http:\/\/facebook.com\/fargonayuridik.kolleji\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-node-id=\"43\">Facebook<\/a> | <a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/fsolofficial\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-node-id=\"44\">Instagram <\/a>| <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCUnuT32hUfNmY2A7O5UDGng\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-node-id=\"45\">Youtube<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u267b\ufe0f Prezidentimiz tomonidan yoshlarimizga yaratilayotgan shart-sharoitlardan unumli foydalangan holda texnikumning 1- bosqich &laquo;Sud-huquqiy faoliyat&raquo; yo\u02bbnalishi, 24-22 guruh o\u02bbquvchisi Sherqo\u2018ziyev Nasimxon Nodirbek o\u2018g\u2018li o\u02bbzining iqtidori, serqirra faoliyati bilan turli sohalarda o\u02bbtkazilgan konfirensiyalarda ko\u02bbplab yutuqlarni qo\u02bblga kiritmoqda. \ud83d\udd39 Jumladan, Rossiya Federasiyasi, Moskva. \u201c\u041d\u0430\u0443\u0447\u043d\u044b\u0439 \u0438\u043c\u043f\u0443\u043b\u044c\u0441, \u041c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u044b\u0439 \u0441\u043e\u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043d\u0430\u0443\u0447\u043d\u043e-\u043f\u0440\u0430\u043a\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0436\u0443\u0440\u043d\u0430\u043b\u201d elektron-onlayn jurnalining 5-sonida &laquo;YURIDIK TIL VA YURIDIK NUTQ&raquo; mavzusidagi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10446"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10446"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10448,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10446\/revisions\/10448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}