{"id":10622,"date":"2023-03-27T14:43:58","date_gmt":"2023-03-27T09:43:58","guid":{"rendered":"http:\/\/fyut.uz\/?p=10622"},"modified":"2023-03-27T14:43:58","modified_gmt":"2023-03-27T09:43:58","slug":"huquqiy-ong-va-huquqiy-madaniyat-mavzusida-maqola-chop-etildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fyut.uz\/?p=10622","title":{"rendered":"«HUQUQIY ONG VA HUQUQIY MADANIYAT» mavzusida maqola chop etildi"},"content":{"rendered":"

HUQUQIY ONG VA HUQUQIY MADANIYAT <\/strong><\/p>\n

<\/a>Muhammadjonov Ahadjon Azamjon o\u2019g\u2019li <\/strong><\/p>\n

<\/a>Farg’ona viloyati yuridik texnikumi <\/em><\/p>\n

<\/a>1-kurs \u201cDavlat huquqiy faolyati\u201d yo’nalishi 20-22 guruhi o\u2019quvchisi <\/em><\/p>\n

<\/a>Huquqiy ong – bu jamiyatda kishilarning huquq to\u2018g\u2018risidagi qarashlaridir, chunki huquqiy normalar jamiyatning iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayotida kishilar o\u2018rtasida turli ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda muhim rol o\u2018ynaydi. Huquq normalari bilan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda huquqiy ong ya\u2018ni kishilarning huquqni bilishligi, huquq normalarini bajarishligi katta ahamiyatga egadir.Huquqiy ong jamiyatda ijtimoiy ongning boshqa shakllaridan \u2013 falsafa, siyosat, diniy, estetik, huquqiy ong shakllari ajratib ko\u2018rsatiladi. U jamiyatda ijtimoiy ongning maxsus shakli bo\u2018lib hisoblanadi, chunki huquqiy ong keng tushuncha bo\u2018lib, jamiyatda huquqiy normalarni qabul qilish, ularni turmushda qo\u2018llash, huquq to\u2018g\u2018risida bilimlarning, ya\u2018ni huquqiy madaniyat va huquqiy tarbiya to\u2018g\u2018risidagi murakkab ijtimoiy vazifalarni o\u2018z ichiga oladi.<\/p>\n

<\/a>Huquqiy madaniyat – bu kishilarning huquqiy bilim darajasi, huquqqa nisbatan ongli munosabati, huquqni hurmat qilishi va unga rioya qilishidir. Huquqiy madaniyat jamiyat umumiy madaniyatining uzviy tarkibiy qismidir. Ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solish, yuridik va jismoniy shaxslarning huquq va manfaatlarlariga rioya etish, huquqiy normalarni bajarish, huquqiy talablarni bilish hamda ularga hurmat bilan munosabatda bo\u2018lishga oid barcha masalalar kishilarning huquqiy ustqurmasida huquqiy madaniyat hodisasi, huquqiy hayotning darajasi alohida o\u2018rin tutadi.<\/p>\n

<\/a>Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirib borish qonun ustuvorligini ta\u02bcminlash va qonuniylikni mustahkamlashning eng muhim shartlaridan biri hisoblanadi.<\/p>\n

<\/a>So\u02bbnggi yillarda milliy huquq tizimini tubdan isloh qilish, jamiyatda huquqiy madaniyatni shakllantirish hamda malakali yuridik kadrlarni tayyorlash borasida sezilarli ishlar amalga oshirildi.<\/p>\n

<\/a>Shu bilan birga, inson huquq va erkinliklariga hurmat munosabatini shakllantirishga, aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga, jamiyatda fuqarolarning huquqiy savodxonligi darajasini oshirishga to\u02bbsqinlik qiluvchi bir qator muammo va kamchiliklar saqlanib qolinmoqda.<\/p>\n

<\/a>Xususan, huquqiy madaniyatni yuksaltirishda, eng avvalo, huquqiy ta\u02bclim va tarbiya borasidagi ishlar tizimli va uzviy olib borilmayapti. Uzoq yillar davomida bu masalaga huquqni muhofaza qiluvchi organlar va ayrim davlat organlarining ishi sifatida qarab kelinib, bunda oila, mahalla va fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining ishtiroki yetarlicha ta\u02bcminlanmagan.<\/p>\n

<\/a>Yoshlarning huquqiy tarbiyasiga salbiy ta\u02bcsir ko\u02bbrsatuvchi omillarga nisbatan huquqiy immunitetni shakllantirish, har bir shaxsda qonunlarga va odob-axloq qoidalariga hurmat, milliy qadriyatlarga sadoqat, huquqbuzarliklarga nisbatan murosasizlik hissini uyg\u02bbotish ishiga kompleks tarzda yondashilmadi.<\/p>\n

<\/a>Aholining huquqiy bilimlarini oshirishga doir vazifalarning umumiy tusda belgilanganligi hamda ularni amalga oshirishning aniq ta\u02bcsirchan mexanizmi mavjud emasligi jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish borasidagi ishlarning samarasiz olib borilayotganligini ko\u02bbrsatadi.<\/p>\n

<\/a>Huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishda shaxsiy manfaatlar hamda jamiyat manfaatlari o\u02bbrtasidagi muvozanatni saqlash g\u02bboyalarini aholi ongiga singdirish ishlarining yetarli olib borilmasligi ham qonun ustuvorligini ta\u02bcminlashga o\u02bbzining jiddiy salbiy ta\u02bcsirini ko\u02bbrsatmoqda.<\/p>\n

<\/a>Aholining huquqiy bilimlari yetarli emasligi, shuningdek, davlat organlarining qonunga xilof qarorlari ustidan sudga shikoyat qilish imkoniyatidan deyarli foydalanmasligi mansabdor shaxslar tomonidan fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlari kamsitilishi holatlarining vujudga kelishiga sabab bo\u02bblmoqda.<\/p>\n

<\/a>Bundan tashqari, hozirgi globallashuv, ilmiy-texnik taraqqiyot davrida aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishning innovatsion usullaridan, targ\u02bbibotning ilg\u02bbor va ta\u02bcsirchan vositalaridan, xorijiy davlatlarning bu boradagi ijobiy tajribalaridan yetarli darajada foydalanilmayapti.<\/p>\n

<\/a>Fuqarolarning yuksak huquqiy ongi va huquqiy faolligi ma\u2018rifiy jamiyatda huquq ustuvorligining, huquqiy davlatning poydevoridir. Fuqarolarning huquqiy ongini shakllantirish, huquqbuzarliklarning oldini olish, jinoyatchilikka qarshi kurashishning zarururiy talabidir. Haqiqattan ham shunday, huquqiy immunitet shakllangan shaxsga tashqaridan kirib keladigan yot g\u2018oyalar, qarashlar, qonunga xilof xatti-harakatlar o\u2018z ta\u2018siriga ega bo\u2018lmay qoladi. Ijtimoiylashuv natijasida shaxslar ezgulik va adolat, inson sha\u2018ni va uning toptalishi hamda erkinlik va qullik kabi qonuniyatning mavjudligini anglab idrok etishadi.<\/p>\n

<\/a>–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nima yaxshi-yu nima yomonligini tushunib yetishda esa ularga aynan huquqiy savodxonlik, huquqiy yetuklik yordam beradi.<\/p>\n

<\/a>Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning asosiy vazifalari belgilandi. <\/strong><\/p>\n

<\/a>O\u2019zbekiston Respublikasi Prezidentining – Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish tizimini tubdan takomillashtirish to\u2019g\u2019risida\u2016gi farmoniqabulqilindi.<\/a><\/p>\n

<\/a>Hujjatda qayd etilishicha, huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishda shaxsiy manfaatlar hamda jamiyat manfaatlari o\u2019rtasidagi muvozanatni saqlash g\u2019oyalarini aholi ongiga singdirish ishlarining yetarli olib borilmasligi ham qonun ustuvorligini ta’minlashga o\u2019zining jiddiy salbiy ta’sirini ko\u2019rsatmoqda.<\/p>\n

<\/a>Quyidagilar jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning asosiy vazifalari etib belgilandi: aholiga mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar, qabul qilinayotgan qonun hujjatlari va davlat dasturlarining mazmuni va mohiyatini izchil yetkazish tizimini shakllantirish, fuqarolar ongida – Jamiyatda qonunlarga hurmat ruhini qaror toptirish \u2012 demokratik huquqiy davlat qurishning garovidir! degan hayotiy g\u2019oyani mustahkamlash; jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishda, eng avvalo, ta’limtarbiyaning tizimli va uzviy ravishda olib borilishiga alohida e’tibor qaratish, maktabgacha ta’lim tizimidan boshlab, aholining barcha qatlamlariga huquqiy ong va huquqiy madaniyatni chuqur singdirish, shaxsiy manfaatlar hamda jamiyat manfaatlari o\u2019rtasidagi muvozanatni saqlash g\u2019oyalarini keng targ\u2019ib qilish; yosh avlod ongiga huquq va burch, halollik va poklik tushunchalarini hamda odob-axloq normalarini chuqur singdirib borish, Konstitutsiyaning muhim jihatlarini ularga bolaligidan boshlab o\u2019rgatish; aholi o\u2019rtasida huquqiy madaniyatni shakllantirish bo\u2019yicha huquqiy-ma’rifiy tadbirlarni xalqimiz tarixi, dini, milliy qadriyatlarini o\u2019rgatish bilan uyg\u2019un holda tashkil qilish, shuningdek, har bir fuqaroda davlat ramzlari bilan faxrlanish tuyg\u2019ularini shakllantirish orqali mamlakatga daxldorlik, vatanparvarlik hissini kuchaytirish; davlat xizmatchilarining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirib borish, ularda korrupsiya va boshqa huquqbuzarliklarga nisbatan murosasizlik munosabatini shakllantirish; davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, shu jumladan, huquqni muhofaza qiluvchi organlar hamda fuqarolik jamiyati institutlarining manzilli huquqiy targ\u2019ibotni amalga oshirish borasidagi o\u2019zaro hamkorligini mustahkamlash; jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshirishga doir tadbirlarni tashkil etishda ijtimoiy sheriklik prinsiplaridan keng va unumli foydalanishni tizimli asosda yo\u2019lga qo\u2019yish; ommaviy axborot vositalarining huquqiy axborot bilan ta’minlashdagi rolini oshirish, huquqiy targ\u2019ibotning innovatsion usullaridan keng foydalanish, shu jumladan, vebtexnologiyalarni qo\u2019llashni kengaytirish; yuridik ta’limni takomillashtirish, shuningdek, yuridik kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini rivojlantirish; jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning ilmiy asoslarini chuqur tadqiq etish.<\/p>\n

<\/a>–\u00a0\u00a0Yuksak huquqiy madaniyat \u2013 mamlakat taraqqiyoti kafolatili degan kontseptual g\u2019oya asosida aholining barcha qatlamlari huquqiy savodxonlikka erishishlari, yuksak darajadagi huquqiy ongga ega bo\u2019lishlari hamda huquqiy bilimlarini kundalik hayotda qo\u2019llay olishlari uchun tizimli va keng qamrovli huquqiy targ\u2019ibot tadbirlarini tashkil qilish davlat organlari va tashkilotlarning ustuvor vazifalaridan biri etib belgilanadi.<\/p>\n

<\/a>Belgilab qo\u2019yilishicha, jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish- shaxs \u2013 oila \u2012 mahalla \u2012 ta’lim muassasasi \u2012 tashkilot \u2012 jamiyat\u2016 prinsipi bo\u2019yicha tizimli va uzviy tashkil etiladi.<\/p>\n

<\/a>Xulosa qilib aytganda, huquqiy ong va huquqiy madaniyat bosqichma- bosqich shakllanib boradigan jarayon hisoblanadi. Huquqiy madaniyatning yuksalishi esa qonunga itoat tuyg\u2018usini rivojlanishiga olib keldi. Hozirgi kunda mazkur masala davlat siyosati darajasiga kotarilmoqda, shu maqsadda fuqarolarning huquqiy ongi, huquqiy madaniyati, ta\u2018lim-tarbiyasi, huquqiy savodxonligini yanada yuksaltirish, yoshlarning huquq sohasiga bo’lgan qiziqishlarini oshirish, ularni huquqiy jihatdan yetuk va barkamol avlod etib tarbiyalash asosiy maqsad va muddaolardan biri hisoblanadi. Jamiyatda ozhaq-huquqini biladigan va qonun-qoidalarga ogishmay amal qiladigan fuqarolar huquqiy davlatning poydevoridir.<\/p>\n

\n
<\/a><\/p>\n