{"id":10682,"date":"2023-04-06T17:41:17","date_gmt":"2023-04-06T12:41:17","guid":{"rendered":"http:\/\/fyut.uz\/?p=10682"},"modified":"2023-04-06T17:43:32","modified_gmt":"2023-04-06T12:43:32","slug":"kiberjinoyatchilikka-qarshi-kurashish-mavzusidagi-maqolasi-chop-etildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fyut.uz\/?p=10682","title":{"rendered":"\u201cKIBERJINOYATCHILIKKA QARSHI KURASHISH\u201d mavzusidagi maqolasi chop etildi."},"content":{"rendered":"

\u267b\ufe0f Prezidentimiz tomonidan yoshlarimizga yaratilayotgan shart-sharoitlardan unumli foydalangan holda texnikumning 1-bosqich «Yuridik xizmat» yo\u02bbnalishi, 22-22 guruh Mamasiddiqova Bibioysha Komiljon qizi o\u02bbzining iqtidori, serqirra faoliyati bilan turli sohalarda o\u02bbtkazilgan konfirensiyalarda ko\u02bbplab yutuqlarni qo\u02bblga kiritmoqda.<\/p>\n

\ud83d\udd39 Jumladan Canada, Ottawa \u201cINNOVATIVE DEVELOPMENTS AND RESEARCH IN EDUCATION\u201d Xalqaro elektron-onlayn konferensiyalar jurnalining 23-martl 15-sonida \u201cKIBERJINOYATCHILIKKA QARSHI KURASHISH\u201d mavzusidagi maqolasi chop etildi.<\/p>\n

KIBERJINOYATCHILIKKA QARSHI KURASHISH<\/strong><\/p>\n

<\/a>Mamasiddiqova Bibioysha Komiljon qizi <\/strong><\/p>\n

<\/a>Farg\u201fona viloyati yuridik texnikumi 1-bosqich \u201cYuridik xizmat\u201d yo\u201fnalishi 22-22 guruh o’quvchisi<\/em><\/p>\n

<\/a>Annotatsiya:<\/strong> Ushbu maqolada Kiberjinoyatchilikka va kiberterrorizmga qarshi kiberhujumni yanada takomillashtirish chora tadbirlari to\u201fg\u201frisida. <\/em><\/p>\n

<\/a>Kiberjinoyatchilik to\u201fg\u201frisida, axborot-kommunikatsiya texnalogiyalaridan foydalanish, virtual tarmoqda daxshat solish,virus va zararli dasturlar, qonunga zid axborotlar va xakerlik hujumi haqida so\u201fz boradi. <\/em><\/p>\n

<\/a>Kalit so\u201fzlar:<\/strong> Kiberjinoyat, kiberterrorizm, qonunbuzarlik, xavf, zarar, ma\u201flumotlar, axborot texnalogiyalari, dasturlar,firibgarlik va mualliflik huquqini buzilishi. <\/em><\/p>\n

<\/a>Kiberjinoyat \u2013 axborot-kommunikatsiya texnalogiyalari vositalaridan foydalangan holda, virtual tarmoqda dahshat solish, virus va boshqa zararli dasturlar, qonunga zid axborotlarni tayyorlash va tarqatish, elektron xatlarni ommaviy tarqatish (spam), xakerlik hujumi, veb-saytlarga noqonuniy kirish, firibgarlik, ma\u2018lumotlar butunligi va mualliflik huquqni buzish, kredit kartochkalari raqami hamda bank rekvizitlarini o\u2018g\u2018irlash ( fishing va farming) va boshqa turli huquqbuzarliklar bilan izohlanadi.<\/p>\n

<\/a>Shu o\u2018rinda kiberterrorizm va uning jamiyat hayotiga solayotgan xavfining ko\u2018lami ham oshib borayotganini ta\u2018kidlash joiz. Kiberterorristik harakat (kiberhujum) – kompyuterlar va axborot kommunikatsiya vositalari yordamida amalga oshirilgan, odamlarning hayoti sog\u2018lig\u2018iga bevosita xavf tug\u2018diradigan yoki potensial xavf tug\u2018dirish mumkin bo\u2018lgan, ijtimoiy xavfli oqibatlarning boshlanishi yoki maqsadi bo\u2018lgan siyosiy sababdir. Zamonaviy terrorchilar uchun kibermakondan foydalanishning jozibadorligi kiberhujumni amalga oshirish katta moliyaviy xarajatlarni talab qilmasligi bilan bog\u2018liq.<\/p>\n

<\/a>Ekspertlarning xulosasiga ko\u2018ra, bu rivojlanayotgan davlatlarning taraqqiyotiga ko\u2018maklashish, ummuminsoniy demokratik tamoyillarni qaror toptirish niqobi ostida fuqarolar ongiga ta\u2018sir o\u2018tkazish, ularni turli yo\u2018llar bilan o\u2018z maqsadlari sari bo\u2018ysundirish orqali amalga oshirilmoqda.<\/p>\n

<\/a>O\u2018zbekiston Respublikasining 2022-yil 25-fevralda qabul qilingan Kiberxavfsizlik to\u2018g\u2018risidagi qonunga muvofiq;<\/p>\n

<\/a>Telekommunikatsiya tarmoqlari va aloqa kanallaridagi tezkor-qidiruv tadbirlari tizimining kiberxavfsizligini ta\u2018minlash alohida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.<\/p>\n

<\/a>Agar O\u2018zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O\u2018zbekiston Respublikasining kiberxavfsizligi to\u2018g\u2018risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo\u2018lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo\u2018llaniladi.<\/p>\n

<\/a>Bugungi kunda jahon hamjamiyatiga integratsiyalashayotgan mamlakatlarimizda axborot kommunikatsiya texnologiyalari, axborot tizimlari va zamonaviy kompyuter texnalogiyalaridan samarali foydalanish bo\u2018yicha izchil davlat siyosati olib borilmoqda.<\/p>\n

<\/a>Undan tashqari mamlakatimizda joriy etilayotgan zamonaviy raqamli texnalogiyalar, fuqarolarimizga qator qulayliklar eshigini ochib bormoqda. Mazkur jarayonda, yaratilayotgan raqamli texnalogiyalar va axborot tizimlarining xavfsizligini ta\u2018minlash muammosi ham mavjud, albatta.<\/p>\n

<\/a>Bu esa eng dolzarb masalalardan biri hisoblanadi, ya\u2018ni kiberxavfsizlikni ta\u2018minlash, sodir etilishi mumkin bo\u2018lgan kiberjinoyat va kiberterrorizmlarni oldini olish va unga qarshi kurashish masalasi hisoblanadi.<\/p>\n

<\/a>Kundan-kunga takomillashib borayotgan kiberjinoyatchilikka qarshi kiberxavfsizlikni ta\u2018minlashda, quyidagi talablarni bajarish orqali ulardan himoyalanish, ya\u2018ni kiberxavfsizlikni ta\u2018minlashimiz mumkin;<\/p>\n

<\/a>– ishonchli antivirus dasturidan foydalanish,<\/p>\n

<\/a>–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 foydalanilayotgan dasturiy mahsulotlarning zaifliklarini doimiy nazoratdan o\u2018tkazib turish,<\/p>\n

<\/a>–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 xodimlarga axborot xavfsizligi asoslarini o\u2018rgatish,<\/p>\n

<\/a>–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 parollardan foydalanishda kuchli parolni saqlash siyosatiga rioya qilish,<\/p>\n

<\/a>–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 litsenziyalangan rasmiy dasturlardan foydalanish,<\/p>\n

<\/a>–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 axborot tizimlarini himoyalashda ko\u2018p faktorli autenfikatsiyadan foydalanish,<\/p>\n

<\/a>–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 muntazam ravishda kompyuter qattiq disklaridagi ma\u2018lumotlarni shirflash,<\/p>\n

<\/a>Shu o\u2018rinda mamlakatimizda kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish va uni oldini olib boruvchi vakolatli davlat idoralariga ham muayyan vazifalar yuklanishi alohida takidlash lozim.<\/p>\n

<\/a>Xususan, kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish faoliyatida O\u2018zbekiston Respublikasi va uning xalqini axborot texnalogiyalari va kommunikatsiyalari orqali amalga oshirayotgan va bunga imkon yaratib berayotgan shaxs, jamiyat va davlat xavfsizligini va ularning manfaatlarini tashqi va ichki tartibda kibertahdidlardan himoya qilishni ta\u2018minlash, mazkur sohada qonuniylik va qonun ustuvorligini mustahkamlash, kiberjinoyatlar va kiberhuquqbuzarliklarni oldini olish va ularni aniqlash hamda barham berish kabivazifalarni amalga oshirishi darkor.<\/p>\n

<\/a>Undan tashqari, sertifikatlangan firibgarlik ekspertlari assotsiatsiyasi tomonidan olib borilgan yaqindagina o\u2018tkazilgan tadqiqotlar shuni ko\u2018rsatadiki, raqamli axborot xavfsizligi tashkilotlar uchun dolzarb muammo bo\u2018lib, direktorlar va rahbarlar kelajakda muammo yanada yomonlashishini kutishmoqda:<\/p>\n

<\/a>\u2015Kiberfiribgarlik – bu ishbilarmonlik, elektron pochta xabarlarini buzish, xakerlik, to\u2018lov dasturi va zararli dasturlarning eng yuqori xavf sohasi bo\u2018lib bormoqda, ya\u2018ni respondetlarning 85% allaqachon bu sxemalarning o\u2018sishini ko\u2018rishgan va 88% keying davrda yanada oshishini kutishmoqda\u2016.<\/p>\n

<\/a>Darhaqiqat, ijtimoiy tarmoq egalari ushbu tarmoqlar sahifalarida davlat tuzumini ag\u2018darishga da\u2018vat qilingani uchun javobgarlikka tortilishining xalqaro miqyosdagi huquqiy asoslari yaratilmagan. Vaholanki, har bir qilingan jinoiy xattiharakat yoki harakatsizlik mazmun-mohiyatiga ko\u2018ra, javobsiz va jazosiz qolmasligi kerak, albatta.<\/p>\n

<\/a>FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO\u201fYHATI: <\/strong><\/p>\n

<\/a>1.\u00a0\u00a0 O\u2018zbekiston Respublikasining Qonuni Kiberxavfsizlik to\u2018g\u2018risida. \u2013 T.: 2022.<\/p>\n

<\/a>2.\u00a0\u00a0 O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. \u2013 T.: O\u2018zbekiston . 2019.<\/p>\n

<\/a>3.\u00a0\u00a0 Kiberjinoyatchilikka qarshi kiberxavfsizlik. \u2013 T.: O\u2018zbekiston. 2022.<\/p>\n

\n
<\/div>\n<\/figure>\n
<\/a><\/p>\n