{"id":10764,"date":"2023-04-25T14:01:14","date_gmt":"2023-04-25T09:01:14","guid":{"rendered":"http:\/\/fyut.uz\/?p=10764"},"modified":"2023-04-25T14:01:14","modified_gmt":"2023-04-25T09:01:14","slug":"monopoliyaga-qarshi-kurash-mavzusidagi-maqola-chop-etildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fyut.uz\/?p=10764","title":{"rendered":"\u201cMONOPOLIYAGA QARSHI KURASH\u201d mavzusidagi maqola chop etildi."},"content":{"rendered":"
\n
<\/div>\n<\/figure>\n

<\/a>\u267b\ufe0f Prezidentimiz tomonidan yoshlarimizga yaratilayotgan shart-sharoitlardan unumli foydalangan holda texnikumning 1-bosqich «Yuridik xizmat» yo\u02bbnalishi, 22-22 guruh o\u02bbquvchisi Ergashaliyev Zuhriddin Vahobjon o\u2019g\u2019li o\u02bbzining iqtidori, serqirra faoliyati bilan turli sohalarda o\u02bbtkazilgan konfirensiyalarda ko\u02bbplab yutuqlarni qo\u02bblga kiritmoqda.<\/p>\n

<\/a>\ud83d\udd39 Jumladan, \u201cILM-FAN VA TA\u2019LIM\u201d Respublika ilmiy jurnalining 15-aprel 3-sonida \u201cMONOPOLIYAGA QARSHI KURASH\u201d mavzusidagi maqolasi chop etildi.<\/p>\n

\n

<\/a>MONOPOLIYAGA QARSHI KURASH<\/strong><\/p>\n

<\/a>Annotatsiya: ushbu maqola monopoliya aslida nima, monopoliyaga qarshi qanday kurashish mumkin, monopolyani qanday ta\u2019qiqlash yoki to\u2019xtatsa bo\u2019ladi, mamlakatimizda monopoliyaga qarshi qanday kurash olib borilayotgani va boshqa bir qator ma\u2019lumotlar haqida.<\/em><\/p>\n

<\/a>Kalit so\u2019zlar: qonun ustuvorligi, inson huquqlari, demokratiya, jamiyat, monopoliya, monopoliyaga qarshi kurashish, siyosiy tizim va munosabatlar, din axloqi, islom huquqi, konstitutsiya.<\/em><\/p>\n

<\/a>Hozirgi kunda dolzarb mummolardan biriga aylangan \u201cFight against monopoly\u201d, \u201cMonopoly banned\u201d ya\u2019ni \u201cMonopoliyaga qarshi kurashish\u201d, \u201cMonopoliyani ta\u2019qiqlash\u201d kabi jumlalar bilan fuqarolar ko\u2019p yuzlashmoqda.<\/p>\n

<\/a>Monopoliya aslida nima?<\/p>\n

<\/a>Iqtisodiyotning bir sohasida yagona mahsulot ishlab chiqarish va uni bozorlarda erkin sotishga erishish bu monopoliya hisoblanadi ya\u2019ni yakka hukmronlik. Monopoliya bozor munosabatlariga to\u2019siq bo\u2019ladi, shuning uchun hozirgi kunda butun dunyo miqyosida monopoliyaga qarshish kurash olib borilmoqda. Ammo har taraflama qudratli, iqtisodiyoti yuqori, huquqiy va siyosiy tizimi mustahkam bo\u2019lgan davlatlar ham monopoliyagi qarshi yaxlit kuchga ega bo\u2019lgan qonunlarni qabul qilganicha yo\u2019q.<\/p>\n

<\/a>Nima uchun monopoliya muammosi va unga qarshi kurashish harakatlari yuzaga chiqdi?<\/p>\n

<\/a>Monopollar o\u2019zi biznes yuritadigan bozorni nazorat qiladi, bunda ularning raqobatchilari bo\u2019lmaydi. Agar kompaniya va bozorlarda raqobatchilar mavjud bo\u2019lmasa, iste\u2019molchilar ilojsizlikdan monopollardan xarid qilishga majbur bo\u2019ladi Monopoliya shakllangan joyda narxlarni qimmatlashishi, mahsulotlar sifatining pastlashi hamda monopol kompaniya yoki ishlab chiqaruvchi ustida nazorat o\u2019rnata olmaslik muammosi yuzaga chiqadi. Bu o\u2019z xususida fuqarolarning huquqlari poymol qilinishiga, erkinlik va demokratiyaning cheklanishiga va juda ham ko\u2019p e\u2019tirozlarning kelib chiqishiga sababchi bo\u2019ladi.<\/p>\n

<\/a>Monopoliyaga qarshi qanday kurashish mumkin?<\/p>\n

<\/a>Monopoliyani yo\u2019q qilishning oson usullaridan biri raqobatchilarni paydo qilish hisoblanadi. Raqobatchilar paydo bo\u2019lgandan keyin narx o\u2019z-o\u2019zidan pastlaydi, mahsulotlarning sifat darajasi ortadi va xizmat ko\u2019rsatish rivojlanadi. Monopoliyaga qarshi kurashishning yana bir usuli qonun taraflama monopoliyaga nisbatan doimiy yoki ma\u2019lum bir muddatga cheklovlar qo\u2019yib borish va qonunni konstitutsiya darajasida mustahkamlash. Ammo monopol kompaniya mamlakat iqtisodiyotiga doimiy foyda keltirib turadi va yuqori soliqlar to\u2019lab boradi.<\/p>\n

<\/a>Monopoliyaga qarshi kurash olib borayotgan mamlakatlar juda ham ko\u2019p. Ular ushbu kurashda turli chora tadbirlar ishlab chiqmoqda. Monopoliya to\u2019liq yoki bir marta hamda ma\u2019lum muddatga cheklangan mamlakatlar va ayrim hududlar mavjud. Ular Amerika Qo\u2019shma Shtatlari, Xitoy Xalq Respublikasi, Rossiya federatsiyasi va Vengerya (Sobiq sovet tuzumi davrida), Kuba, Bukimgem saroyidir.<\/p>\n

<\/a>Islom huquqi va din axloqi monopoliya haqida nima deydi?<\/p>\n

<\/a>Islom huquqi va din ulamolari shaxsiy monopoliyalarni yuritishga ruxsat bermaydi va qoralaydi. Chunki monopoliya insonlar uchun zarar olib keradi va jamiyatda noroziliklar keltirib chiqaradi. Islom dinining payg\u2019ambari Muhammaad sollalohu alayhi vassalam jamoat tomonidan foydalaniladigan narsalarni shaxsiy mulkka aylantirish va uni ustidan nazorat o\u2019rnatishni ta\u2019qiqlagan. Yaylov Alloh va Uning Rasuliniki, shuning uchun jamoat foydalanadigan narsalar ustidan nazorat o\u2019rnatish va shaxsiy manfaati uchun odamlar tarafidan ustunlik qilishga yo\u2019l qo\u2019yilmaydi. Musulmon huquqidan kelib chiqib shuni aytish mumkinki, monopoliya islom olamida, musulmonlar orasida ta\u2019qiqlanadi.<\/p>\n

<\/a>O\u2019zbekiston monopoliyaga qarshi qanday kurash olib bormoqda?<\/p>\n

<\/a>Mamlakatimizda ham monopoliyaga qarshi kurashish bo\u2019yicha qator islohotlar hamda chora tadbirlar olib borilmoqda. Bunga misol qilib O\u2019zbekiston Respublikasi Prezidentining \u201cDavlat aktivlarini boshqarish, monopoliyaga qarshi kurashishni tartibga solish tizimini va kapital bozorini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to\u2019g\u2019risida\u201d 2019-yil 14-yanvardagi PF-5630-son Farmonini va O\u2019zbekiston Respublikasi Prezidentining \u201cO\u2019zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2019mitasi faoliyatini tashkil etish to\u2019g\u2019risida\u201d 2019-yil 24-yanvardagi PQ-4126-son qarorini ijro etish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan qarorni aytish mumkin. Bunga yana bir misol qilib Yangi Konstitutsiya loyihasining 67-moddasini keltirish mumkin.<\/p>\n

<\/a>67-modda:<\/p>\n

<\/a>Davlat qulay investitsiyaviy va ishbilarmonlik muhitini ta\u2019minlaydi.<\/p>\n

<\/a>Tadbirkorlar qonunchilikka muofiq har qanday faoliyatni amalga oshirishga va o\u2019z yo\u2019nalishlarini mustaqil ravishda tanlashga haqli.<\/p>\n

<\/a>O\u2019zbekiston Respublikasi hududida iqtisodiy makon birligi, tovarlar, xizmatlar, mehnat resurslari va moliyaviy mablag\u2019larning erkin harakatlanishi kafolatlanadi.<\/p>\n

<\/a>Monopol faoliyat qonun bilan tartibga solinadi va cheklanadi.<\/p>\n

<\/a>Ushbu moddadan kelib chiqib O\u2019zbekistondagi eng katta monopol kompaniya bo\u2019lmish \u201cUzAuto motors\u201dning faoliyatiga va boshqa monopol kompaniya va ishlab chiqaruvchilarning faoliyatiga ham cheklovlar qo\u2019yilishi mumkinligi haqida xulosa chiqarish mumkin. Yangi O\u2019zbekiston – yangi islohotlar yurti.<\/p>\n

<\/a>Monopoliyaga kurashish jamiyatga nima beradi?<\/p>\n

<\/a>Monopoliyaning tugatilishi yoxud cheklanishi fuqarolar huquq va erkinlikarini mustahkamlash, muqobil narxda turish va sifatning yanada oshishini ta\u2019minlaydi. Monopol kompaniyalarning kamayishi mamlakatdagi demokratik munosabatlarni mustahkamlaydi.<\/p>\n

<\/a>Biz monopoliyaga qarshimiz!<\/p>\n

<\/a>Foydalanilgan adabiyotlar:<\/strong><\/em><\/p>\n

<\/a>1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O\u2019zbekiston Respublikasi Yangi Konstitutsiya loyihasi<\/em><\/p>\n

<\/a>2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Vikipediya ma\u2019lumotlari<\/em><\/p>\n

<\/a>3.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cThe Monopoly book: strategy and tactics of the world\u2019s most popular game\u201d Maxine Brandy 1974<\/em><\/p>\n

<\/a>4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cMonopoly rules: how to find, capture and control the world\u2019s most lucrative markets in any bussines\u201d Milind Lele 2005<\/em><\/p>\n

<\/a>5.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cMonopoly money, and you\u201d E.Orbanes 2017<\/em><\/p>\n

<\/a>6.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Lex.uz sayti<\/em><\/p>\n

\n
<\/a><\/p>\n