{"id":11337,"date":"2024-01-24T14:17:00","date_gmt":"2024-01-24T09:17:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fyut.uz\/?p=11337"},"modified":"2024-01-24T14:17:01","modified_gmt":"2024-01-24T09:17:01","slug":"konstitutsiyada-qonunchilik-tashabbusi-yangi-mazmun-bilan-boyitildi-mavzusidagi-maqolasi-chop-etildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fyut.uz\/?p=11337","title":{"rendered":"\u201cKONSTITUTSIYADA QONUNCHILIK TASHABBUSI YANGI MAZMUN BILAN BOYITILDI\u201d mavzusidagi maqolasi chop etildi."},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img1.teletype.in\/files\/8b\/50\/8b50a589-7cc9-4a9a-b8f3-e8e6e1c19b44.jpeg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a><\/a>\u267b\ufe0f Prezidentimiz tomonidan yoshlarimizga yaratilayotgan shart-sharoitlardan unumli foydalangan holda texnikumning 1-bosqich \u201cDavlat-huquqiy faoliyati\u201d yo\u02bbnalishi, 30-23 guruh o\u02bbquvchisi Nurillayeva Shaxnoza Nurillo qizi o\u02bbzining iqtidori, serqirra faoliyati bilan turli sohalarda o\u02bbtkazilgan konfirensiyalarda ko\u02bbplab yutuqlarni qo\u02bblga kiritmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>\ud83d\udd39 Jumladan, \u00ab \u041e\u0411\u0420\u0410\u0417\u041e\u0412\u0410\u041d\u0418\u0415 \u041d\u0410\u0423\u041a\u0410 \u0418 \u0418\u041d\u041d\u041e\u0412\u0410\u0426\u0418\u041e\u041d\u041d\u042b\u0415 \u0418\u0414\u0415\u0418 \u0412 \u041c\u0418\u0420\u0415\u00bb xalqoro ilmiy elektron jurnalining 2024 \u2013yil yanvar oyi 4-tom 37-sonida \u201cKONSTITUTSIYADA QONUNCHILIK TASHABBUSI YANGI MAZMUN BILAN BOYITILDI\u201d mavzusidagi maqolasi chop etildi.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><a><\/a><strong>KONSTITUTSIYADA QONUNCHILIK TASHABBUSI YANGI MAZMUN BILAN BOYITILDI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><strong>Annotatsiya:<\/strong> ushbu maqolada qonunchilik tashabbusi va qonunchilik taklifi tushunchalari, bu borada yangi tahrirda qabul qilingan Konstitutsiyaga kiritilgan o\u2018zgarishlar hamda ularning ahamiyati kabi masalalar haqida so\u2018z yuritilgan.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><strong>Kalit so\u2018zlar:<\/strong>qonunchilik tashabbusi, qonunchilik taklifi, qonun loyihalari, Qonunchilik palatasi, qonunning g\u2018oyasi yoki konsepsiyasi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><strong>\u0410\u043d\u043d\u043e\u0442\u0430\u0446\u0438\u044f:<\/strong> \u0432 \u0434\u0430\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 \u0440\u0430\u0441\u0441\u043c\u0430\u0442\u0440\u0438\u0432\u0430\u044e\u0442\u0441\u044f \u0442\u0430\u043a\u0438\u0435 \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u044b, \u043a\u0430\u043a \u043f\u043e\u043d\u044f\u0442\u0438\u044f \u0437\u0430\u043a\u043e\u043d\u043e\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u0430\u044f \u0438\u043d\u0438\u0446\u0438\u0430\u0442\u0438\u0432\u0430 \u0438 \u0437\u0430\u043a\u043e\u043d\u043e\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0435 \u043f\u0440\u0435\u0434\u043b\u043e\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435, \u0438\u0437\u043c\u0435\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f, \u0432\u043d\u0435\u0441\u0435\u043d\u043d\u044b\u0435 \u0432 \u041a\u043e\u043d\u0441\u0442\u0438\u0442\u0443\u0446\u0438\u044e, \u043f\u0440\u0438\u043d\u044f\u0442\u044b\u0435 \u0432 \u043d\u043e\u0432\u043e\u0439 \u0440\u0435\u0434\u0430\u043a\u0446\u0438\u0438, \u0430 \u0442\u0430\u043a\u0436\u0435 \u0438\u0445 \u0437\u043d\u0430\u0447\u0435\u043d\u0438\u0435.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><strong>\u041a\u043b\u044e\u0447\u0435\u0432\u044b\u0435 \u043f\u043e\u043d\u044f\u0442\u0438\u044f:<\/strong> \u0437\u0430\u043a\u043e\u043d\u043e\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u0430\u044f \u0438\u043d\u0438\u0446\u0438\u0430\u0442\u0438\u0432\u0430, \u0437\u0430\u043a\u043e\u043d\u043e\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0435 \u043f\u0440\u0435\u0434\u043b\u043e\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435, \u0437\u0430\u043a\u043e\u043d\u043e\u043f\u0440\u043e\u0435\u043a\u0442\u044b, \u0417\u0430\u043a\u043e\u043d\u043e\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0435 \u0441\u043e\u0431\u0440\u0430\u043d\u0438\u0435, \u0438\u0434\u0435\u044f \u0438\u043b\u0438 \u043a\u043e\u043d\u0446\u0435\u043f\u0446\u0438\u044f \u0437\u0430\u043a\u043e\u043d\u0430.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><strong>Abstract:<\/strong> this article discusses the concepts of legislative initiative and legislative proposal, the changes made to the Constitution adopted in the new revision in this regard, and issues such as their importance.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><strong>Key concepts:<\/strong> legislative initiative, legislative proposal, bills, legislature, idea or concept of law.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Davlat qurilishi va boshqaruvi sohasida qonunchilik tashabbusi instituti muhim institutlardan biri hisoblanadi. Demokratik huquqiy davlat va erkin fuqarolik jamiyati qurish jarayonida ushbu institutning ahamiyati juda kattadir. Ayniqsa, o\u2018tgan yili O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahrirdagi qabul qilinishi ham Yangi O\u2018zbekiston taraqqiyotining yangi istiqbollari uchun muhim qadam bo\u2018ldi deb aytish mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Qonunchilik tashabbusi tushunchasini turli manbalardan bilamizki, qonunchilik tashabbusi\u2013 bu muayyan davlat organlari va mansabdor shaxslarning qonun chiqarish masalasini qo\u2018yish va uning loyihasini ko\u2018rib chiqish uchun qonun chiqaruvchi organga taqdim etish huquqidir.<a href=\"\/@fslofficial\/k_h54bU2Gte#_ftn1\">[1]<\/a> Yana bir manbada Qonunchilik tashabbusi &#8211; qonun loyihalarini qonun chiqaruvchi organlar muhokamasiga taqdim etish huquqi<a href=\"\/@fslofficial\/k_h54bU2Gte#_ftn2\">[2]<\/a> va hakozo. Umuman ushbu manbalardan bir xil mazmun kelib chiqadi, ya\u02bcni qonunchilik tashabbusiga vakolatli organlarning qonun loyihalarini qonun chiqaruvchi organlarga taqdim etish huquqidir.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Qonun chiqarish tashabbusi esa \u2013 bu qonun chiqarish jarayonining dastlabki bosqichi bo\u2018lib, mazkur jarayon qizg\u2018in sa\u02bcy-harakatlarga asoslanadi, ular natijasida qonun chiqaruvchi organga qonunchilik yuzasidan tegishli takliflar kiritiladi, qonun chiqaruvchi esa mazkur takliflar asosida yangi qonun chiqarish, amaldagisini o\u2018zgartirish yoki bekor qilish to\u2018g\u2018risidagi masalalarni ko\u2018rib chiqishga qabul qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Albatta qonunchilik tashabbusiga vakolatli bo\u2018lgan subyektlar konstitutsiyada ko\u2018rsatib qo\u2018yiladi. Aynan mana shu masalalar yangi tahrirdagi Konstitutsiya ning 98moddasida o\u2018z ifodasini topgan bo\u2018lib, unga ko\u2018ra qonunchilik tashabbusihuquqiga O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidenti, davlat hokimiyatining oliy vakillik organi orqali Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi, O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy MajlisiningQonunchilik palatasi deputatlari, O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ega. O\u2018zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi, Oliy sudi va Bosh prokurori ham o\u2018z vakolatlari jumlasiga kiritilgan masalalar bo\u2018yicha qonunchilik tashabbusi huquqiga egadir.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Qonunchilik tashabbusi huquqi qonun loyihasini qonunchilik tashabbusi huquqi subyektlari tomonidan O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritish orqali amalga oshiriladi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>O\u2018zbekiston Respublikasining saylov huquqiga ega bo\u2018lgan, yuz ming nafardan kam bo\u2018lmagan fuqarolari, O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati, O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo\u2018yicha vakili (ombudsman), O\u2018zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi qonunchilik takliflarini qonunchilik tashabbusi tartibida O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritishga haqli.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Yurtboshimizning Konstitutsiyaviy komissiya a\u02bczolari bilan uchrashuvda ilgari surgan qonunchilik tashabbusi huquqi institutini isloh qilish bo\u2018yicha taklifidan kelib chiqqan holda, yangi tahrirdagi Konstitutsiyaning 98-moddasida \u201cqonunchilik takliflarini kiritish\u201d instituti joriy etildi. Shundan kelib chiqib, O\u2018zbekiston Respublikasining saylov huquqiga ega bo\u2018lgan, yuz ming nafardan kam bo\u2018lmagan fuqarolari, O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati, Oliy Majlisning Inson huquqlari bo\u2018yicha vakili (ombudsman), Markaziy saylov komissiyasi qonunchilik takliflarini Qonunchilik palatasiga kiritishga haqliligi belgilandi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Yuqoridagi fikrlardan anglash mumkinki, qonunchilik taklifi instituti \u2013 bu qonunchilik tashabbusining bir turi bo\u2018lib, keyinchalik Qonunchilik palatasida qonun loyihasiga aylanadigan bo\u2018lajak qonunning asosiy g\u2018oyasi yoki konsepsiyasini vakolatli subyektlar tomonidan taklif etish huquqidir.<a href=\"\/@fslofficial\/k_h54bU2Gte#_ftn4\">[4]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Amaldagi konstitutsiyamizning 98-moddasida qonun loyihasini tashabbus qila oladigan subyektlar ro\u2018yxati keltiriladi. Mazkur subyektlarni shartli ravishga ikki guruhga ajratib tushunishimiz maqsadga muvofiq bo\u2018ladi. Ya\u02bcni masalan, birinchi guruhga to\u2018la qonun loyihasini tashabbus qila oladigan subyektlarni kiritish mumkin. Prezident, Vazirlar Mahkamasi, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi, Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi Jo\u2018qorg\u2018i Kengesi, shuningdek, Konstitutsiyaviy sud, Oliy sud va Bosh prokuror qonunchilik tashabbusi huquqiga egadir. Bulardan Konstitutsiyaviy sud, Oliy sud va Bosh prokuror hamma soha bo\u2018yicha emas, o\u2018z vakolatlari jumlasiga kiritilgan masalalar bo\u2018yicha qonun loyihasini qonunchilik palatasiga kiritishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Ikkinchi guruhga O\u2018zbekiston Respublikasining saylov huquqiga ega bo\u2018lgan, yuz ming nafardan kam bo\u2018lmagan fuqarolar, Oliy Majlisining Senati, Oliy Majlisning Inson huquqlari bo\u2018yicha vakili (ombudsman), Markaziy saylov komissiyasi qonunchilik takliflarini qonunchilik tashabbusi tartibida O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritish vakolati belgilandi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Albatta o\u2018z-o\u2018zidan qonunchilik tashabbusi huquqi va qonunchilik takliflarini kiritish huquqi o\u2018rtasida o\u2018ziga xos farqlanishlar bor. Jumladan, qonunchilik tashabbusi huquqida aniq qonun loyihasi \u2013 ya\u02bcni barcha tarkibiy qismlarni o\u2018z ichiga olgan hamda tuzilishga doir talablarga mos bo\u2018lgan kelgusida qabul qilinadigan qonunning matni kiritiladi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Qonunchilik tashabbusi huquqida vakolatli organlar va shaxslar tomonidan qonun loyihasini qabul qilish to\u2018g\u2018risida taklifni parlamentga taqdim etiladi va belgilangan tartibda ko\u2018rib chiqib tegishli qaror qabul qiladi. Bunda Qonunchilik palatasiga Konstitutsiyada ko\u2018rsatilgan subyektlar tomonidan qonun loyihasi va unga ilova qilinadigan hujjatlar ham taqdim etiladi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Qonunchilik taklifi esa qabul qilinadigan qonunning barcha tartib-taomillari emas, balki faqat g\u2018oyasi ifodalanadigan konsepsiyalari bo\u2018lib, bunda qonun loyihasi emas, balki qonunning asosiy konsepsiyasi taklif etiladi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Yuqorida so\u2018z yuritilgan o\u2018zgarishlardan ko\u2018rinib turibdiki, qonunchilik takliflarini kiritish institutini joriy qilish hamda qonunchilik tashabbusi subyektlari doirasini kengaytirish orqali normativ-huquqiy hujjatlar tizimida qonunlarning ulushi ortishiga, qonun osti hujjatlarini kamaytirishga, qonun loyihalarini o\u2018z vaqtida ishlab chiqish orqali jamiyatdagi va qonunchilikdagi muammolarni o\u2018z vaqtida hal etishga, xalqni qonun ijodkorligida bevosita ishtirok etishiga sharoit yaratadi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><strong>Foydalanilgan adabiyotlar ro\u2018yxati:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>1.&nbsp; O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. \u2013T.: \u201cO\u2018zbekiston\u201d, 2023 y.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>2.&nbsp; Davlat va huquq nazariyasi \/ Mas\u02bcul muharrir M.Axmedshayeva. Darslik. \u2013 Toshkent: TDYUU, 2019. 133-bet.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>3.&nbsp; <a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Qonunchilik_tashabbusi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Qonunchilik_tashabbusi<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>4. Yangilanayotgan Konstitutsiya. 100 savolga 100 javob. O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Qonunchilik va huquqiy siyosat instituti. \u2013 Toshkent. \u201cAdolat\u201d milliy huquqiy axborot markazi, 2023 yil. 138-b.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img2.teletype.in\/files\/1b\/a9\/1ba96ea1-e07f-47a7-9391-aca9154d5634.jpeg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img2.teletype.in\/files\/16\/44\/16443dcc-7484-47f4-a6de-1846f96cdc16.jpeg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u267b\ufe0f Prezidentimiz tomonidan yoshlarimizga yaratilayotgan shart-sharoitlardan unumli foydalangan holda texnikumning 1-bosqich \u201cDavlat-huquqiy faoliyati\u201d yo\u02bbnalishi, 30-23 guruh o\u02bbquvchisi Nurillayeva Shaxnoza Nurillo qizi o\u02bbzining iqtidori, serqirra faoliyati bilan turli sohalarda o\u02bbtkazilgan konfirensiyalarda ko\u02bbplab yutuqlarni qo\u02bblga kiritmoqda. \ud83d\udd39 Jumladan, \u00ab \u041e\u0411\u0420\u0410\u0417\u041e\u0412\u0410\u041d\u0418\u0415 \u041d\u0410\u0423\u041a\u0410 \u0418 \u0418\u041d\u041d\u041e\u0412\u0410\u0426\u0418\u041e\u041d\u041d\u042b\u0415 \u0418\u0414\u0415\u0418 \u0412 \u041c\u0418\u0420\u0415\u00bb xalqoro ilmiy elektron jurnalining 2024 \u2013yil yanvar oyi 4-tom 37-sonida \u201cKONSTITUTSIYADA [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11337"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11337"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11338,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11337\/revisions\/11338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fyut.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}