{"id":9882,"date":"2022-08-08T15:48:20","date_gmt":"2022-08-08T10:48:20","guid":{"rendered":"http:\/\/fyut.uz\/?p=9882"},"modified":"2022-08-08T15:48:20","modified_gmt":"2022-08-08T10:48:20","slug":"gender-tengligi-va-ayollarning-huquqlari-nomli-maqola-chop-etildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fyut.uz\/?p=9882","title":{"rendered":"\u201cGender tengligi va ayollarning huquqlari\u201d nomli maqola chop etildi."},"content":{"rendered":"

\u201cO\u02bbzbekistonda ilmiy tadqiqotlar\u201d mavzusidagi davriy anjuman materiallari\u201d<\/strong> Respublika ilmiy-uslubiy elektron-onlayn jurnalining 43-sonida texnikumning 1-bosqich \u201cDavlat-huquqiy faoliyati\u201d yo\u2018nalishi 12-21 guruh o\u2018quvchilari Muhammad Ayub Farangiz Bori Shoh qizi va Odilova Mohira Raxmonali qizining \u201cGender tengligi va ayollarning huquqlari<\/strong>\u201d nomli maqolasi chop etildi.<\/p>\n

<\/a>Gender tengligi va ayollarning huquqlari<\/strong><\/p>\n

<\/a>Kalit so`zlar: <\/em><\/strong>Ushbu maqolada bugungi kunning dolzarb mavzusi bo\u2019lgan gender tenglik masalasi, olib borilayotgan islohotlar va qonunchilikdagi yangiliklar keltirib o\u2019tilgan.<\/p>\n

<\/a>Annotatsiya: <\/em><\/strong>Gender tenglik, qonun, nizo, Oliy majlis, Senat,Konstitutsiya, normativ-huquqiy hujjatlar, .<\/p>\n

<\/a>Hayot shiddat bilan o\u2019zgarayotgan davrda jamiyat ham taraqqiy etar ekan, insonlar ham zamon bilan hamnafas bo\u2019lishga harakat qilashadi. Bu ayollarga ham tegishlidir. Endilikda ayollar faqat uy-ishlari, bola tarbiyasi bilan shug\u2019ullanib, \u201c yo oila, yo ish\u201d ,- degan fikrlar gender tengligiga to\u2019sqinlik qiladi. Ko\u2019rib turibmizki, rivojlanishning eng o\u2019tkir muammolaridan biri tenglikka erishish, ayniqsa, jamiyatda ham, oilada ham erkak va ayolning gender tengiligiga erishish eng og\u2019ir masalalardan biridir. Ming afsuski, xotin-qizlar ko\u2019pincha rivojlanish jarayonidan chetda qoladi va hatto unda ishtirok etgan taqdirda ham juda katta qiyinchiliklar, yo\u2019qotishlar (bunda ko\u2019pgina hollarda oilaviy nizolar, ajrimlar) evaziga erishadi. Mazkur holatlarningni oldini olishda 2019-yil 2-sentabrda qabul qilingan \u00a0\u201cXotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to\u2019g\u2019risida\u201d O\u2019zbekiston Respublikasining qonuni xotin-qizlarning jamiyatdagi o\u2019rniga qaratilgan huquqiy himoya, huquqiy kafolat siaftida ma\u2019qullangandi. Bundan tashqari \u00a0O\u2019zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida xotin-qizlar va erkaklar teng huquqliligi mustahkamlab qo\u2019yilgan. Ayollar haqida ko\u02bbp ulug\u02bb so\u02bbzlar aytilgan va aytiladi. Ammo hayotda opa-singillarimiz shu ulug\u02bb so\u02bbzlardagi kabi e\u02bczoz ko\u02bbrmoqdami? Konstitutsiyamizni sinchiklab o\u02bbqisangiz, ayollar qadr-qimmati, huquqlari himoyasi bo\u02bbyicha juda insoniy me\u02bcyorlar belgilangan. Bugun turmushda ular ro\u02bbyobga chiqmoqdami?..<\/p>\n

<\/a>Gender tengligi nafaqat insonning asosiy huquqi, balki tinch, farovon va barqaror dunyo uchun zarur poydevordir.<\/p>\n

<\/a>So\u2019nggi o\u2019n yilliklarda gender tenglik masalalarida rivojlanish kuzatilmoqda<\/a>\u00a0:\u00a0ko\u2019proq qizlar maktabga boryapti, kamroq qizlar erta turmushga chiqishga majbur qilinmoqda, ko\u2019proq ayollar parlamentda va rahbarlik lavozimlarida ishlamoqda, gender tengligini oshirish uchun qonunlar isloh qilinmoqda.\u00a02030-yilgacha gender tengligi xususiy va davlat sohalarida ayollar huquqlarini cheklab qo\u2019yayotgan kamsitishning ko\u2019plab asosiy sabablarini bartaraf etish bo\u2019yicha shoshilinch choralar ko\u2019rishni talab qiladi.\u00a0Masalan, kamsituvchi qonunlarni o\u2019zgartirish va tenglikni faol rivojlantirish uchun qonunlarni qabul qilish kerak.\u00a0Shunga qaramay, 49 mamlakatda ayollarni oiladagi zo\u2019ravonlikdan himoya qiluvchi qonunlar hali ham mavjud emas, 39 ta davlatda esa qizlar va o\u2019g\u2019illar uchun teng meros huquqi mavjud.\u00a0Gender asosidagi zo\u2019ravonlikka barham berish bugungi kunda dunyodagi eng dolzarb masaladir. Ayollarning barcha sohalardagi samarali mehnati, ayniqsa, farzandlar tarbiyasi, oila hayotidagi ulkan xizmatlarini hech narsa bilan o\u02bblchab, qiyoslab bo\u02bblmaydi.<\/p>\n

<\/a>O\u02bbzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi 46-moddasida xotin-qizlar va erkaklar teng huquqli ekanliklari mustahkamlab qo\u02bbyilgan, davlatimiz Xotin-qizlarni kamsitishning barcha shakllariga barham berish to\u02bbg\u02bbrisidagi, xotin-qizlarning siyosiy huquqlari to\u02bbg\u02bbrisidagi, bir xil qiymatga ega bo\u02bblgan mehnat uchun erkaklar va xotin-qizlarni teng rag\u02bbbatlantirish to\u02bbg\u02bbrisidagi konvensiyalarga qo\u02bbshilgan.<\/p>\n

<\/a>O\u02bbtgan to\u02bbrt yilda yurtimizda ayollar huquqlari himoyasini tubdan kuchaytirishga doir 15 dan ortiq me\u02bcyoriy-huquqiy hujjat qabul qilingan va ijroga qaratilgan. Xususan, o\u02bbtgan yili ikkita muhim hujjat \u2013 \u201cXotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to\u02bbg\u02bbrisida\u201dgi hamda \u201cXotin-qizlarni tazyiq va zo\u02bbravonlikdan himoya qilish to\u02bbg\u02bbrisida\u201dgi qonunlar qabul qilindi.<\/p>\n

<\/a>Prezidentimiz qabul qilgan bir qator farmon va qarorlar davlat tashkilotlariga ayollar huquqlari bilan bog\u02bbliq vazifalarni belgilab, ularning mas\u02bculiyatini oshirdi. \u201cXotin-qizlarning mehnat huquqlari kafolatlarini yana-da kuchaytirish va tadbirkorlik faoliyatini qo\u02bbllab-quvvatlashga oid chora-tadbirlar to\u02bbg\u02bbrisida\u201dgi qaror ana shunday muhim hujjatlardan biri.<\/p>\n

<\/a>Oliy Majlis Senatida Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qo\u02bbmitasi tashkil etildi. Alohida Gender tenglikni ta\u02bcminlash masalalari bo\u02bbyicha komissiya tashkil etilib, u xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni ta\u02bcminlash sohasidagi ishlarning holati to\u02bbg\u02bbrisida har yili O\u02bbzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga axborot taqdim etishi belgilab qo\u02bbyildi.<\/p>\n

<\/a>Endilikda davlat organlarida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni ta\u02bcminlash masalalari bo\u02bbyicha vakolatli mansabdor shaxs belgilanadi. Vakolatli shaxsning majburiyatlarini bajarish davlat organi rahbarining o\u02bbrinbosarlaridan biri zimmasiga yuklatiladi.<\/p>\n

<\/a>Qonun ijodkorligiga \u201cnormativ-huquqiy hujjatlar va ularning loyihalarini gender-huquqiy ekspertizasi\u201d, degan yangi institut kirib keldi.<\/p>\n

<\/a>\u201cXotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to\u02bbg\u02bbrisida\u201dgi qonunda davlat xotin-qizlar va erkaklarga shaxsiy, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlarni amalga oshirish chog\u02bbida teng huquqlilikni, jamiyat hamda davlat ishlarini boshqarishda, saylov jarayonida teng ishtirok etishni kafolatlashi mustahkamlab qo\u02bbyildi.<\/p>\n

<\/a>Respublika bo\u02bbyicha turli korxonalarda ishlayotgan rahbar ayollar 2017-yili 44,2 foizni tashkil etgan bo\u02bblsa, 2019-yilda 45,3 foizga yetgan.<\/p>\n

<\/a>Vazirlar Mahkamasining \u201c2030-yilgacha bo\u02bblgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy maqsad va vazifalarni amalga oshirish chora-tadbirlari to\u02bbg\u02bbrisida\u201dgi qarorida O\u02bbzbekiston Barqaror rivojlanishning Beshinchi maqsadi gender tenglikni ta\u02bcminlash, barcha xotin-qizlarning huquq va imkoniyatlarini kengaytirish belgilangan. Unga ko\u02bbra, 2030-yilga borib barcha xotin-qizlarga nisbatan kamsitishlarning har qanday shakliga barham berish, siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy hayotda qarorlar qabul qilishning barcha darajalarida ayollarning to\u02bbliq va samarali ishtirokini, yetakchilik qilish uchun teng imkoniyatlarni ta\u02bcminlash zarur.<\/p>\n

<\/a>Xulosa o\u02bbrnida aytish kerakki, Konstitutsiyamizda belgilangan ayollarning haq-huquqlarini ro\u02bbyobga chiqarish, ularning qadr-qimmatini oshirish bo\u02bbyicha yuqoridan quyigacha amaliy tizim yaratildi. Mana shu yangi tizim samarali ishlashi uchun hammamiz birgalikda harakat qilishimiz zarur.<\/p>\n

<\/a>Adabiyotlar ro\u2019yxati:<\/strong><\/p>\n

<\/a>1)\u00a0\u00a0\u00a0 O\u2019zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi<\/p>\n

<\/a>2)\u00a0\u00a0\u00a0 Xalq so\u2019zi [20 Noyabr 2020 ]<\/p>\n

<\/a>3)\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c2030-yilgacha bo\u02bblgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy maqsad va vazifalarni amalga oshirish chora-tadbirlari to\u02bbg\u02bbrisida\u201d<\/p>\n

<\/a>4)\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cXotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to\u2019g\u2019risida\u201d gi Qonun<\/p>\n

<\/a>5)\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cXotin-qizlarni tazyiq va zo\u02bbravonlikdan himoya qilish to\u02bbg\u02bbrisida\u201d gi Qonun<\/p>\n

\n
\n